Α. Το φαινόμενο γενικά- Εισαγωγή στο θέμα


Το διαδίκτυο είναι ένας καταπληκτικός κόσμος μάθησης , επικοινωνίας και διασκέδασης , είναι όμως και ένας κόσμος ανοιχτός προς όλους, καλούς και κακούς! Είναι ένας χώρος που προσφέρει στο παιδί ή στον έφηβο την ευκαιρία να αντλήσει πλήθος αξιόπιστων πληροφοριών , να αναπτύξει νέες φιλίες, να ενσαρκώσει πολλαπλούς ρόλους και χαρακτήρες μέσα από μια εικονική πραγματικότητα. Ωστόσο η χρήση του διαδίκτυο ελλοχεύει διάφορους κίνδυνους αφού το παιδί μπορεί να έρθει σε επαφή με διάφορα άτομα , τα οποία μπορούν να κρυφτούν πίσω από την ανωνυμία τους και να εκμεταλλευτούν την παιδική του αφέλεια και περιέργεια. Η φύση είναι ιδιαίτερα ελκυστική και αυτό έχει ως αποτέλεσμα την πολύωρη απασχόληση μαζί του. Αυτό εκ πρώτης όψεως φαίνεται αθώο ,όταν όμως ξεπερνά τα φυσιολογικά όρια μπορούμε να μιλήσουμε για εθισμό από αυτό. Η επίμονη ενασχόληση με τον υπολογιστή μπορεί να υποδηλώνει ότι το παιδί βιώνει έντονη ανάγκη για απόσυρση, για αποφυγή διαπροσωπικών επαφών , και αναζήτησης νοήματος μέσω επαφής με την τεχνητή πραγματικότητα. Οι παράγοντες οι οποίοι συνδέονται με την υπερβολική χρήση του Διαδικτύου και του υπολογιστή γενικότερα είναι ποικίλοι και οδηγούν στην εξάρτηση.
Το φαινόμενο της εξάρτησης από το διαδίκτυο είδε πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας το 1997,στις Η.Π.Α. Το πρώτο κέντρο απεξάρτησης λειτούργησε το 1995,στην Πεσυλβάνια των Η.Π.Α. ενώ την ίδια χρόνια ο Νεοϋορκέζος ψυχίατρος Ivan Goldberg,εν μέρη αστειευόμενος υιοθέτησε πρώτος τον όρο Internet addiction, τον εθισμό στο Internet. Οι πρώτες περιπτώσεις αφορούσαν ενήλικες, ωστόσο τα επόμενα χρόνια το φαινόμενο επεκτάθηκε ραγδαία σε εφήβους και νέους. Το 2008 ιδρύθηκε και στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Ήδη όμως από το 2004 η ευαισθητοποίηση των γονέων αλλά και γενικότερα των ενήλικων σχετικά με τους κινδύνους που παραμονεύουν στο διαδίκτυο και τις ανησυχίες σχετικά με τα παιδιά τους, λόγω της ανεξέλεγκτης χρήσης του Internet. Μια σημαντική ακόμα ενέργεια ήταν από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών για την κατάρτιση σε στο Διαδίκτυο.
Το φαινόμενο της εξάρτησης των παιδιών από το Διαδίκτυο είναι υπαρκτό και στην χώρα μας. Τα παιδία από μικρή ηλικία αρχίζουν και ασχολούνται με το Internet και επίσης με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα μέρα με τη μέρα, αυξάνοντας έτσι τους κινδύνους με τους οποίους μπορεί να έρθουν σε επαφη,χρησιμοποιωντας το ως ένα καταφύγιο και μέσω διεξόδου. Το φαινόμενο εμφανίζεται συχνότερα στα αγόρια, σε μονογονεικες ή δυσλειτουργικές οικογένειες, σε παιδιά με καταθλιπτικό συναίσθημα ή υπερκινητικότητα. Οι νέες κοινωνικές δομές, οι οποίες εμφανίζονται όλο και συχνότερα στη χώρα μας όπως η αύξηση της επίπτωσης του διαζυγίου, μικρές οικογένειες, σε μεγάλες κοινωνίες, μοναξιά αλλά και η πολύωρη απουσία των γονέων από το σπίτι λόγω εργασίας, φαίνεται να συμβάλλουν στην ανάπτυξη του φαινομένου. Το φαινόμενο μπορεί να εμφανιστεί σε εφήβους κατά την πρώιμη εφηβεία (10-14 ετών) ή και σε μικρότερη ακόμα ηλικία. Είναι πιο συχνό βέβαια κατά την μέση εφηβεία (15-17 ετών) , κατά την οποία οι έφηβοι πειραματίζονται και σταδιακά αυτονομούνται, καθώς και κατά την όψιμη εφηβεία (>17 ετών). Οι περισσότεροι εξαρτημένοι έφηβοι ασχολούνται με τα «παιχνίδια», στο σπίτι ή στο internet café.Μπορεί να σταματήσουν το σχολείο, να απομονωθούν από την οικογένεια και τους φίλους, να είναι επιθετική με τους γονείς, να κλέβουν χρήματα από την οικογένεια για «παίζουν», να ζουν σε ένα δωμάτιο, να μην τρώνε ή το αντίθετο(να παχύνουν πολύ) να μην γυμνάζονται και να μην κοιμούνται για 24ωρα. Μπορεί ακόμα να μην αλλάζουν ρούχα και να παραμελούν την υγιεινή τους και να την καθαριότητα. Σήμερα στη χώρα μας 15 έφηβοι με εθισμό απευθύνθηκαν στη Μονάδα Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ) και παρακαλούνται για αυτό. Μετά τα πρώτα δημοσιεύματα του τύπου για τα παιδιά που παρακολουθούνται στη Μ.Ε.Υ , υπήρξαν πολυάριθμα τηλεφωνήματα γονέων απ’ όλη την Ελλάδα οι οποίοι αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα με τα παιδιά τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ σε πρώιμα σταδία το φαινόμενο αντιμετωπίζεται σχετικά εύκολα με γνωσιακή εκπαίδευση , μετά την πλήρη εγκατάσταση του και οργάνωση του με τα περισσότερα κριτήρια , ο έφηβος δεν αναγνωρίζει ότι υπάρχει πρόβλημα δεν συνεργάζεται δεν θέλει καν να επισκεφτεί την Μ.Ε.Υ , μπορεί να λέει ψέματα , να χειρίζεται και να εξαπατά γονείς και θεραπευτές και γενικά να έχει συμπεριφορά ατόμου εξαρτημένου από ουσίες ( ναρκωτικά ). Το καλύτερο μέτρο αντιμετώπισης του φαινομένου είναι η πρόληψη.
Σύμφωνα με μια πανελλαδική έρευνα που έγινε στη Μεσσηνία από τους ερευνητές της Μ.Ε.Υ σχετικά με το διαδίκτυο , οι μαθητές σε ποσοστό 95% απάντησαν ότι το φαινόμενο της εξάρτησης των παιδιών στη επαρχία είναι αυξημένο εξαιτίας της έλλειψης αξιόλογων ευκαιριών στην περιφέρεια , για τα ελάχιστα έως καθόλου οργανωμένα αθλητικά κέντρα , για την έλλειψη σύγχρονων χώρων ψυχαγωγίας όπως κινηματογράφοι χώροι ποιοτικής μουσικής λέσχες νέων , κέντρα νεότητας κ.α.
Στις κωμοπόλεις τα παιδιά εξέφρασαν το επιχείρημα ότι στην πρωτεύουσα τα παιδιά είναι περισσότερο απελευθερωμένα και έχουν περισσότερες επιλογές. Για το λόγο αυτό τα παιδιά στην επαρχία βρίσκουν ψυχαγωγικό καταφύγιο στον διαδίκτυο , που τους είναι πιο εύκολο από το να βγουν έξω και να ψάξουν για άλλους ανύπαρκτους τρόπους διασκέδασης.
Έτσι λοιπόν , πολλοί νέοι δεν είναι απολύτως ευχαριστημένοι με τους εαυτούς τους ούτε εμφανισιακά ούτε ψυχολογικά , για αυτό καταφεύγουν στο διαδίκτυο αναζητώντας στο facebook 400-500 φίλους ενώ στην πραγματικότητα έχουν δραματικά λιγότερους . Η επαρχία έχει χάσει την αγνότητα της και οι νέοι προσπαθούν να αφομοιώσουν νέες εικόνες και πρότυπα συμπεριφοράς για τα όνειρα τους . Τα παιδιά της επαρχίας θεωρούν δεδομένη την φύση και αναζητούν τον ψηφιακό κόσμο . Έχουν την ανάγκη για επικοινωνία επειδή ζουν σε γεωγραφικά απομακρυσμένα μέρη και μέσω του Διαδικτύου ενημερώνονται . Χρησιμοποιούν το Intrenet σαν παράθυρο στον κόσμο και περιμένουν μέσα από αυτόν να τα ζήσουν όλα . Βλέπουν την εξοικείωση με το Διαδίκτυο σαν ¨μαγκιά¨.

Β. Στατιστικά στοιχεία

Θα συμπληρωθούν.....


Γ.Παιδιά στο διαδίκτυο

Συνήθεις ενέργειες

Το Διαδίκτυο είναι μεγάλο και αναπόφευκτο μέρος της ζωής των παιδιών και για αυτό αφιερώνουν πολλές ώρες τις ημέρες στον υπολογιστή . Οι κίνδυνοι που συνοδεύσουν τη χρήση του Διαδικτύου είναι παρόμοιοι με τους άλλους κινδύνους που απειλούν τη ζωή των Παισών ή των έφηβων . Ωστόσο οι κίνδυνοι παρουσιάζονται με διαφορετικό τρόπο . Για τους γονείς είναι κάτι νέο και άγνωστο . Για να τους αντιμετωπίσουν καλύτερα είναι σημαντικό να τους γνωρίζουν .
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι που μπορεί να αντιμετωπίσει ένα παιδί στο Internet;
Οι κίνδυνοι μπορεί να είναι οι ακόλουθοι:
• Privacy:τα παιδιά μπορεί να εμπιστεύονται το Internet και να παρέχουν προσωπικές πληροφορίες χωρίς ενδοιασμούς.
• Ασφάλεια: όταν είναι online, τα παιδιά μπορεί να εκτίθενται σε ιούς (κακόβουλα προγράμματα που προκαλούν βλάβες σε υπολογιστικά συστήματα) και hackers (άνθρωποι που προσπαθούν να εισβάλουν σε υπολογιστικά συστήματα).
• Ανάρμοστο περιεχόμενο: τα παιδιά μπορεί να εκτεθούν σε υλικό που είναι ανάρμοστο και μπορεί να περιλαμβάνει πορνογραφία, διαφημιστικό υλικό, βία, εχθρότητα και εξτρεμιστικές ομάδες.
• Online απάτες: απάτες που πραγματοποιούνται online όπως γίνονται και στον πραγματικό κόσμο, μόνο που οι απατεώνες συνήθως δεν ενδιαφέρονται για την ηλικία του ατόμου που εξαπατούν – ενδιαφέρονται μόνο για αυτά που θα αποκομίσουν.
• Ψυχολογικά προβλήματα: τα παιδιά μπορούν να εθιστούν στο Internet και να αποκτήσουν προβλήματα όσο αφορά την κοινωνικότητά τους με άλλους ανθρώπους είτε στο σχολείο είτε στο σπίτι.
• Ηλεκτρονικό έγκλημα τα παιδιά μπορεί να εμπλακούν σε παράνομες online ενέργειες. Συνήθως δεν γνωρίζουν τα νομικά, ηθικά και δεοντολογικά θέματα.
• Identity theft: κάποιο άλλο άτομο μπορεί να κλέψει την ταυτότητα ενός παιδιού και να εκτελέσει παράνομες online δραστηριότητες.


Τι μπορούν να κάνουν τα παιδιά στο Internet


Τα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιήσουν το Internet για:
• Να βρουν πληροφορίες: το Internet αποτελεί μία ανεξάντλητη πηγή πληροφοριών για όλα σχεδόν τα θέματα που μπορεί να αναζητήσει κάποιος. Οι μηχανές αναζήτησης σας επιτρέπουν να πληκτρολογήσετε κάποιες λέξεις κλειδιά, ονόματα, ημερομηνίες κτλ και να λάβετε πάρα πολλά links σχετικά με το θέμα που σας ενδιαφέρει. Τα παιδιά συνήθως παροτρύνονται από το σχολείο να αναζητήσουν θέματα στο Internet και τις περισσότερες φορές απευθύνονται σε εκπαιδευτικές ή άλλες ιστοσελίδες για να βρουν πληροφορίες σχετικές με τις σχολικές τους εργασίες.
• Να επικοινωνήσουν με άλλους: Υπηρεσίες όπως E-mail, Instant Messaging (IM) και chat rooms είναι πιθανόν οι πιο γνωστοί τρόποι για online επικοινωνία με φίλους μέσω του Internet. Επίσης είναι δυνατή η ανταλλαγή αρχείων, ταινιών ή μουσικής, η είσοδος σε ομάδες συζητήσεων και η διασκέδαση με τα αλληλεπιδραστικά online παιχνίδια. Η επικοινωνία μέσω του Internet αποτελεί έναν πολύ δημοφιλή τρόπο για τα παιδιά, που το αντιλαμβάνονται ως διασκέδαση και επέκταση των κοινωνικών τους δραστηριοτήτων.
• Να παίξουν online παιχνίδια: Τα online αλληλεπιδραστικά παιχνίδια (και δεν αναφερόμαστε στον τζόγο) είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς λόγους που χρησιμοποιούν τα παιδιά το Internet. Μπορούν είτε να «κατεβάσουν» ένα παιχνίδι από μια ιστοσελίδα για να παίξουν είτε να επισκεφθούν μια ιστοσελίδα και να παίξουν με άλλους που είναι online – είτε φίλους είτε αγνώστους που είναι συνδεδεμένοι στο Internet την ίδια χρονική στιγμή. Για να γίνει αυτό, τα παιδιά χρειάζονται είτε μία Internet-enabled κονσόλα παιχνιδιών ή έναν υπολογιστή συνδεδεμένο στο Internet, όπου υπάρχει συνήθως μία μηνιαία χρέωση για την συνδρομή.
• Να αγοράσουν online:Το Internet σας συνδέει με εκατομμύρια εταιρίες, οργανισμούς και άτομα που έχουν κάτι να πουλήσουν. Ορισμένες από αυτές είναι γνωστές εταιρίες που διαθέτουν ηλεκτρονικά καταστήματα, ενώ υπάρχουν επίσης και οι online δημοπρασίες για αγορές από άτομα από όλο τον κόσμο. Τα παιδιά μπορούν να αγοράσουν βιβλία, παιχνίδια, CDs, βίντεο κτλ., παρόλο που τις περισσότερες φορές είναι απαραίτητη η ύπαρξη πιστωτικής κάρτας για την χρέωση των αγορών.

Όμως ποια είναι η πιο συνηθισμένη ενέργεια των παιδιών στο Διαδίκτυο;


Και όμως τα παιδιά και οι έφηβοι περνούν πολλές ώρες στο Διαδίκτυο συζητώντας για το σεξ!

Σεξ, το πιο "καυτό" θέμα αναζήτησης για τα παιδιά στου διαδίκτυο


To σεξ αποτέλεσε ένα από τα πιο «καυτά» θέματα αναζήτησης για τα παιδιά φέτος, σύμφωνα με τα απολογιστικά στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η εταιρία Symantec που διαθέτει το λογισμικό Norton κατά των ιών
Οι τρεις κορυφαίες αναζητήσεις του 2009 για νέους κάτω των 18 ετών ήσαν κατά σειρά το YouTube, το Google και το Facebook, όμως στις αμέσως δύο επόμενες θέσεις ήσαν το «πορνό» και το «σεξ».
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της Symantec, το ζήτημα θα πρέπει να σημάνει συναγερμό στους γονείς σε όλο τον κόσμο, καθώς τα παιδιά αποδεικνύεται ότι βλέπουν περιεχόμενο που είναι ακατάλληλο για την ηλικία τους.
Στο Top25 των αναζητήσεων των αγοριών βρέθηκαν το 2009 τα κοινωνικά δίκτυα, τα παιγνίδια (games), τα ψώνια και «η ορολογία των ενηλίκων».
Για τα κορίτσια δημοφιλή ήσαν επίσης τα κοινωνικά δίκτυα, αλλά στο Top25 ήταν πιο έντονη η προτίμηση, σε σχέση με τα αγόρια, για την μουσική, τις κινηματογραφικές ταινίες, τις διασημότητες και τα τηλεοπτικά σόου.

Συμβουλές προς τα παιδιά


Όπως έχουμε ήδη προαναφέρει τα παιδιά της επαρχίας είναι περισσότερο ευάλωτα στην εξάρτηση από το Διαδίκτυο σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους που κατοικούν στα αστικά κέντρα . Δεν τους λείπει η ελευθέρια και ο ελεύθερος χρόνος αλλά η κοινωνικοποίηση και η ψυχαγωγία τα οποία και αναζητούν . Για αυτό λοιπόν , οι νέοι οφείλουν να είναι προσεκτικοί και να αποκτούν την κατάλληλη ενημέρωση για την σωστή χρήση Διαδικτύου . Έτσι , είναι σημαντικό να μην αποκαλύπτουν ποτέ προσωπικές λεπτομέρειες στο Διαδίκτυο όπως το πραγματικό όνομα , την διεύθυνση κατοικίας και το τηλέφωνο , προστατεύοντας έτσι την ιδιωτική ζωή την δική τους και της οικογένειας τους . Καθώς επίσης , είναι σημαντική η αποφυγή δημοσίευσης φωτογραφιών στο Διαδίκτυο , ιδιαίτερα αυτές που αντικατοπτρίζουν προσωπικές στιγμές αφού μπορεί να έχει ιδιαίτερες επιπτώσεις στη ζωή τους . Ακόμα , δεν πρέπει να ανακοινώνουν τον κωδικό πρόσβασης του λογαριασμού , ούτε στους φίλους , καθώς κάποιος άλλος μπορεί να προσποιηθεί ότι είναι αυτός . Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι να γνωρίζουν ότι από την στιγμή που θα δημοσιευτεί κάτι στο Διαδίκτυο , παύει να είναι προσωπικό και γίνεται δημοσίως προσβάσιμο , παντού στον κόσμο . Πρέπει να κατανοήσουν ότι υπάρχουν κάποιοι κανόνες ηθικής , όπως και στον πραγματικό κόσμο , έτσι και στον κόσμο του Διαδικτύου και να μην αφήνουν ηλεκτρονικά ίχνη καθώς ότι “ανεβαίνει” στο Διαδίκτυο παραμένει εκεί για πάντα . Επιπλέον , αν υπάρξει κάποια παρενόχληση ή κάποια συμπεριφορά από άτομα που τους κάνουν να νιώθουν άβολα είναι καλό να ενημερωθούν οι γονείς ή οι δάσκαλοι/ καθηγητές εγκαίρως , εφόσον είναι πιο έμπειροι ώστε να μπορέσουν να προστατεύσουν τους νέους . Τέλος , είναι καλό να μην χρησιμοποιούν greeklish , διότι η αποτύπωση ελληνικών λέξεων με λατινικούς χαρακτήρες αποτελεί μια πρόχειρη και γρήγορη γραφή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις άτυπης επικοινωνίας ή επικοινωνίας με φίλους και δεν πρέπει να αντικαταστήσει την Ελληνική γλώσσα που πρέπει να την γνωρίζουμε σωστά . Ειδικότερα :
Συμβουλές προς τα παιδιά
• Προληπτικό μέτρο:
Μη δημοσιεύετε ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα.
• Αποθηκεύστε τα αποδεικτικά στοιχεία.
• Αγνοήστε όσους σας παρενοχλούν ηλεκτρονικά.
• Μιλήστε στους γονείς ή σε κάποιο άτομο της εμπιστοσύνης σας, μην υποφέρετε μόνοι.
Συμβουλές προς τους γονείς
• Συζητήστε με το παιδί για την ηλεκτρονική παρενόχληση.
• Να είστε σε επαγρύπνηση για ενδείξεις ότι το παιδί σας είναι θύμα παρενόχλησης (π.χ. συναισθηματική ανησυχία, αποφυγή φίλων, σχολείου, δραστηριοτήτων, επιδείνωση βαθμών, σχόλια που μαρτυρούν διαταραγμένες σχέσεις, ηλεκτρονικές ή μη).
• Μιλήστε με τον σχολικό σύμβουλο, τους γονείς του παιδιού που παρενοχλεί, την εταιρεία κινητής τηλεφωνίας ή αν η παρενόχληση μπορεί να θεωρηθεί παράνομη επικοινωνήστε με την Αστυνομία.
• Αλλάξτε τον αριθμό τηλεφώνου του παιδιού σας

Δ.Οδηγός προς τους γονείς


Ο υπερβολικός χρόνος ενασχόλησης με το Διαδίκτυο , η μονομανία , η παραμέληση των υποχρεώσεων και άλλων ασχολιών , η απότομη πτώση σχολικής επίδοσης , η απομόνωση και η μείωση του χρόνου δραστηριοτήτων και του χρόνου που περνούν με φίλους , η επιθετικότητα , η μεταβολή της συμπεριφοράς , η αδιαφορία για πράγματα που παλιά τους ευχαριστούσε , οι πονοκέφαλοι , η ξηρότητα των οφθαλμών και άλλα παρόμοια συμπτώματα αποτελούν πρόδρομα χαρακτηριστικά που μπορούν να ανησυχήσουν τους γονείς . Για αυτό τον λόγο οφείλουν να προστατέψουν τα παιδία τους με τις ανάλογες συμβουλές για να αποτρέψουν μια μελλοντική εξάρτηση από το Διαδίκτυο .
Από μικρή ηλικία θα πρέπει να τίθενται όρια για πολλά θέματα και τηρούνται μέσα στην οικογένεια . Τα όρια όταν δεν είναι υπερβολικά ή ιδιαίτερα αυστηρά δεν καταπιέζουν τα παιδία αλλά τα κατευθύνουν και σημαίνουν ενδιαφέρον . Είναι σημαντικά για θέματα ασφάλειας όσο το παιδί μεγαλώνει , τα όρια που θα ισχύουν να συζητούνται , ώστε να λαμβάνεται η γνώμη του παιδιού και του έφηβου . Ο σεβασμός της προσωπικότητας παιδιών και έφηβων από πολύ μικρή ηλικία είναι στοιχείο πολύ σημαντικό για την εφαρμογή πειθαρχίας . Επίσης , η ενασχόληση και η εκπαίδευση των γονιών σε θέματα του Διαδικτύου είναι καθοριστικές . Καλό είναι λοιπόν να αφιερώνουν χρόνο στο Διαδίκτυο μαζί με τα παιδία τους . Και να αποφεύγεται το χάσμα γενεών όσον αφορά το θέμα αυτό αλλά και γενικότερα . Ακόμη ο υπολογιστής θα πρέπει να τοποθετείται σε κοινόχρηστο χώρο ώστε να μην δίνεται η δυνατότητα απομόνωσης του παιδιού και να υπάρχει έλεγχος . Να χρησιμοποιούνται ειδικά φίλτρα από τους γονείς για επιβλαβείς ιστοσελίδες . Τέλος , θα πρέπει να γίνεται σωστή ενημέρωση των παιδιών με απλά λόγια από μικρή είλκυα για την ύπαρξη του φαινομένου και τις συνέπειες του .
Είναι αξιόλογο να προσθέσουμε ότι ο ρόλος των γονέων είναι σημαντικός στην πρόληψη του Interner addiction . Η ποιοτική σχέση με τους γονείς , ο χρόνος που αφιερώνουν στα παιδία και η ενασχόληση τους στο Internet μαζί με τα παιδιά μπορούν συμβάλλουν στην αποφυγή του φαινομένου . Η συναισθηματική κάλυψη των παιδιών , η καλή σχέση και επικοινωνία όλων των μελών οδηγούν στη σωστή εφαρμογή των ορίων που ήδη προαναφέραμε μέσα στο σπίτι , τα οποία μπορούν να τηρούνται . Αντέθετα οι ενοχικοί γονείς αδυνατούν να βάλουν όρια . Το Internet είναι πολύ σημαντικό εργαλείο και δεν πρέπει να δαιμονοποιειται . Για αυτό το λόγο η σωστή χρήση και τα όρια στις ευαίσθητες ηλικίες είναι απαραίτητα .
Για τα παιδία το Διαδίκτυο αποτελεί μοναδικό και αναπόσπαστο τρόπο της καθημερνής ζωής για επικοινωνία με φίλους , αναζήτηση υλικού για σχολικές εργασίες ή ακόμα αγορές όπως μουσική , βιβλία και παιχνίδια . Τα παιδιά μεγαλώνουν , με το Internet να αποτελεί κομμάτι της ζωής τους , καθώς το χρησιμοποιούν στο σπίτι , με φίλους τους , στο σχολείο , εξερευνώντας την πληθώρα δυνατοτήτων που προσφέρει . Επίσης , το Internet αποτελεί πλέον το πιο σημαντικό εργαλείο για επικοινωνία , πληροφόρηση , διασκέδαση και αγορές και συμμετέχει στην ένταξη των παιδιών στη σημερινή κοινωνία . Τα περισσότερα σχολεία παρέχουν σύνδεση με το Internet και όταν το παιδί σας περάσει στην ανώτερη εκπαίδευση ή στην εργασία θα είναι σχεδόν απαραίτητο να είναι χρήστης των υπολογιστών και του Internet, καθώς και να έχει γνώση αυτών.
Το πλέον σημαντικό είναι να ενημερώνετε τα παιδιά σας για τη χρήση του Internet, να κατανοούν ότι έχετε την εμπειρία να τα κατευθύνετε σωστά και να τους παρέχετε πολύτιμες συμβουλές προστασίας. Για την πλειοψηφία των παιδιών, η χρήση του Internet θεωρείται απόλυτα ασφαλής και διασκεδαστική. Αλλά δυστυχώς τίποτα στη ζωή δεν είναι «απόλυτα» ασφαλές για πάντα και το Internet δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Όπως και στην ζωή μας, έτσι και στο Internet πρέπει να λαμβάνουμε προφυλάξεις την ασφάλεια την δική μας και της οικογενείας μας.
Στη σημερινή εποχή, τα παιδιά εισέρχονται στον κόσμο του Internet από πολύ μικρή ηλικία και από διάφορα μέρη τα οποία περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

• Σχολείο: οι υπολογιστές υπάρχουν πλέον σχεδόν σε όλες τις βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος.
• Σπίτι: αρκετά νοικοκυριά πλέον διαθέτουν προσωπικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές και πρόσβαση στο Internet.
• Φίλοι: εάν το παιδί σας δεν διαθέτει από το σπίτι πρόσβαση στο Internet, είναι πολύ πιθανό να έχει κάποιος από τους φίλους του.
• Βιβλιοθήκες: οι βιβλιοθήκες παρέχουν πρόσβαση στο Internet για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών.
• Δημόσια σημεία πρόσβασης: δημόσια σημεία όπου τα μέλη μιας κοινότητας μπορούν να έχουν πρόσβαση στο Internet.
• Συσκευές κινητών με Internet πρόσβαση: πολλές συσκευές κινητών τηλεφώνων δίνουν τη δυνατότητα πρόσβασης στο Internet.
Μπορείτε να δημιουργήσετε διαφορετικούς κανόνες χρήσης για κάθε παιδί στην οικογένεια ανάλογα με την ηλικία του. Οι κανόνες είναι εισηγήσεις που μπορείτε να αντιγράψετε ή να αλλάξετε τους κανονισμούς ανάλογα με τις ανάγκες της οικογένειας. Μόλις όλοι στην οικογένεια συμφωνήσουν να τηρούν τους κανόνες, κολλήστε τους πλάι σε κάθε υπολογιστή του σπιτιού, ώστε να παραμείνουν μια συνεχής υπενθύμιση για όλους. Παρακάτω σας δίνουμε ένα υπόδειγμα κανόνων χρήσης για κάθε οικογένεια.

Κανόνες χρήσης Διαδικτύου


Συμφωνώ με τους γονείς μου να τηρώ τους κανόνες χρήσης του Διαδικτύου , οι οποίοι περιλαμβάνουν τις τοποθεσίες που επιτρέπεται να επισκεπτών , τι να μπορώ να κάνω , πότε μπορώ να συνδέομαι στο Διαδίκτυο και για πόση ώρα μπορώ να παραμείνω συνδεδεμένος . Ποτέ να μην αποκαλύπτω προσωπικά δεδομένα όπως η διεύθυνση του σπιτιού , ο αριθμός τηλεφώνου , η διεύθυνση εργασίας των γονέων μου ή ο αριθμός τηλεφώνου, αριθμοί πιστωτικών καρτών ή το όνομα του σχολείου μου, χωρίς την άδεια των γονέων μου. Να ενημερώνω αμέσως τους γονείς μου εάν δω ή λάβω κάτι από το Διαδίκτυο που με ενοχλεί ή νιώθω ότι με απειλεί. Σε αυτά συγκαταλέγονται μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, διαδικτυακές τοποθεσίες ή ακόμη και κάτι στην τακτική αλληλογραφία με διαδικτυακούς φίλους. Ποτέ δεν θα συμφωνήσω να συναντήσω κάποιον που γνώρισα στο Διαδίκτυο, χωρίς την άδεια των γονέων μου. Ποτέ δεν θα στείλω φωτογραφίες δικές μου ή μελών της οικογένειάς μου σε άλλους, μέσω του Διαδικτύου ή με την τακτική αλληλογραφία, χωρίς την άδεια των γονέων μου. Ποτέ δεν θα αποκαλύψω τους κωδικούς πρόσβασης στο Διαδίκτυο σε κανέναν (ούτε και στους καλύτερούς μου φίλους),παρά μόνο στους γονείς μου. Θα φέρομαι σωστά όταν βρίσκομαι στο Διαδίκτυο και δεν θα κάνω τίποτα που μπορεί να προσβάλει ή να εξοργίσει άλλους ή είναι παράνομο. Ποτέ δεν θα μεταφορτώσω, δεν θα εγκαταστήσω και δεν θα αντιγράψω οτιδήποτε από δίσκο ή από το Διαδίκτυο χωρίς να πάρω άδεια. Ποτέ δεν θα κάνω κάτι στο Διαδίκτυο που κοστίζει χρήματα, χωρίς την άδεια των γονέων μου. Θα ενημερώνω τους γονείς μου για τα ονόματα σύνδεσης και συνομιλίας στο Διαδίκτυο.
Σύμφωνα με μια έρευνα , οι γονείς των παιδιών που είχαν εμπειρία με διάφορους κίνδυνους όπως εξύβριση – εκφοβισμός μέσω Διαδικτύου έκθεση σε δυνητικά επιβλαβές υλικό παραγόμενο από τον χρήστη επικοινωνία με αγνώστους ανθρώπους λήψη σεξουαλικών μηνυμάτων ή εικόνες με ανθρώπους γυμνούς ή που έκαναν σεξ και άλλες παρόμοιες καταστάσεις που έχουν συμβεί μέσω Διαδικτύου συχνά δεν το συνειδητοποιούν . Το 40 % των γονέων των οποίων το παιδί έχει δει σεξουαλικές εικόνες στο Διαδίκτυο , δήλωσαν ότι το παιδί είχε τέτοια εμπειρία . Το 56% των γονέων των οποίων το παιδί είχε λάβει κακόβουλα η επιβλαβή μηνύματα μέσω Διαδικτύου , λένε ότι δεν είχε κάποια τέτοια εμπειρία . Το 52% των γονέων των οποίων το παιδί είχε λάβει σεξουαλικά μηνύματα το αρνιούνται . Το 61 % των γονέων των οποίων το παιδί έχει συναντήσει από κοντά κάποιον που γνωρίζει μέσω Διαδικτύου , λένε ότι δεν είχε τέτοια εμπειρία . Οι περισσότεροι γονείς μιλούν με τα παιδιά τους για το τι κάνουν στο Διαδίκτυο ( 70% ) και μένουν κοντά στο παιδί τους όταν αυτό πλοηγείται στο Διαδίκτυο ( 58% ) . Όμως , ένας στους οχτώ γονείς ( 13% ) δεν εφαρμόζει ποτέ κάποια από τις μορφές γονικής παρέμβασης . Πάντως οι περισσότεροι γονείς περιορίζουν τα παιδιά τους ως προς την δημοσίευση προσωπικών τους πληροφοριών ( 85% ) , όταν “ανεβάζουν” υλικό ( 63% ) και όταν λαμβάνουν υλικό ( 57% ) . Όμως η χρήση ηλεκτρονικών (αντί τεχνικών) εργαλείων είναι σχετικά περιορισμένη : λίγο περισσότερη από το ¼ των γονιών εμποδίζει την πρόσβαση ή τοποθετεί φίλτρα στις ιστοσελίδες ( 28% ) και ή ψάχνει στις ιστοσελίδες που επισκέφθηκε το παιδί τους ( 24%) . Σχεδόν τα μισά ( 44% ) παιδιά πιστεύουν ότι ο γονικός έλεγχος περιορίζει αυτά πού κάνουν στο Διαδίκτυο , με το 11% να λέει ότι οι γονείς περιορίζουν τις δραστηριότητες τους κατά πολύ . Το 15% θα ήθελε οι γονείς τους να κάνουν λίγα ή πολύ περισσότερα και το 13% θα ήθελε οι γονείς τους να κάνουν σχετικά λιγότερα . Ο μεγαλύτερος όγκος συμβουλών λοιπόν προέρχεται από τους γονείς ( 63% ) , αμέσως μετά από τους δάσκαλους ( 58% ) και μετά από τους συνομήλικους ( 44% ) . Οι συνομήλικοι είναι πολύ πιο πιθανόν να παρέμβουν περισσότερο πρακτικά , βοηθώντας ο ένας τον άλλον να κάνουν ή να βρουν κάτι όταν δυσκολεύονται .

Πώς μπορούν οι γονείς να μειώσουν τον κίνδυνο;


• Μιλήστε στο παιδί σας σχετικά με τους κακόβουλους χρήστες και τους πιθανούς κινδύνους που κρύβει το Διαδίκτυο.
• Τα νεαρά παιδιά δεν πρέπει να χρησιμοποιούν τα δωμάτια συνομιλίας -οι κίνδυνοι είναι εξαιρετικά μεγάλοι. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, καθοδηγήστε τα προς καλά επιβλεπόμενα δωμάτια συζητήσεων για παιδιά. Προτρέψτε ακόμη και τους έφηβους να χρησιμοποιούν επιβλεπόμενα δωμάτια συνομιλιών.
• Εάν τα παιδιά σας συμμετέχουν σε δωμάτια συνομιλιών, φροντίστε να γνωρίζετε ποια επισκέπτονται και με ποιον συζητούν. Παρακολουθήστε κι εσείς οι ίδιοι τις περιοχές αυτές για να δείτε το είδος των συζητήσεων που διεξάγονται.
• Πείτε στα παιδιά σας ποτέ να μη φεύγουν από τη δημόσια περιοχή του δωματίου συνομιλίας. Πολλά δωμάτια συνομιλίας διαθέτουν προσωπικές περιοχές όπου οι χρήστες μπορούν να έχουν συζητήσεις ένας προς έναν με άλλους χρήστες. Τα προγράμματα επίβλεψης δεν μπορούν να διαβάσουν αυτές τις συζητήσεις. Αυτές οι περιοχές αναφέρονται συνήθως και ως περιοχές «ψιθύρων».
• Εγκαταστήστε τον υπολογιστή που είναι συνδεδεμένος με το Διαδίκτυο σε έναν κοινόχρηστο χώρο του σπιτιού, ποτέ στο υπνοδωμάτιο του παιδιού. Είναι πολύ δυσκολότερο για έναν άγνωστο να δημιουργήσει μια σχέση με το παιδί σας, εάν η οθόνη του υπολογιστή είναι εύκολα ορατή από άλλους. Ακόμη κι όταν ο υπολογιστής βρίσκεται σε κοινόχρηστο χώρο του σπιτιού σας, να κάθεστε μαζί με το παιδί σας όταν αυτό συνδέεται στο Διαδίκτυο.
• Όταν τα παιδιά σας είναι νεαρά, θα πρέπει να χρησιμοποιούν τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της οικογένειας, αντί να έχουν προσωπικό λογαριασμό. Καθώς μεγαλώνουν, μπορείτε να δημιουργήσετε μια ξεχωριστή διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αλλά φροντίστε η αλληλογραφία του παιδιού σας να παραμείνει στον δικό σας λογαριασμό.
• Πείτε στα παιδιά να μην απαντούν ποτέ σε άμεσα μηνύματα ή σε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από ξένους. Εάν τα παιδιά σας χρησιμοποιούν υπολογιστές σε χώρους εκτός της επίβλεψής σας -σε δημόσιες βιβλιοθήκες, στο σχολείο ή στα σπίτια φίλων- μάθετε ποια προστατευτικά μέτρα χρησιμοποιούνται στους υπολογιστές.
• Εάν όλες οι προφυλάξεις αποτύχουν και τα παιδιά σας συναντήσουν κάποιον άγνωστο, κακόβουλο χρήστη, μην τα κατηγορήσετε. Η ευθύνη είναι αποκλειστικά του ενήλικα. Δράστε αποφασιστικά, ώστε να σταματήσετε την περαιτέρω επαφή του παιδιού σας με αυτό το άτομο.
Πώς μπορούν τα παιδιά σας να μειώσουν τον κίνδυνο;
Υπάρχουν ορισμένες προφυλάξεις που μπορούν να πάρουν τα παιδιά σας, στις οποίες περιλαμβάνονται:
• Ποτέ να μη μεταφορτώνουν εικόνες από άγνωστη πηγή, μπορεί να είναι σεξουαλικά ακατάλληλες.
• Να χρησιμοποιούν φίλτρα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
• Να διαλέξουν ένα αναγνωριστικό όνομα που να μην αποκαλύπτει το φύλο και να μην περιέχει λέξεις με σεξουαλικά υπονοούμενα ή να αποκαλύπτει προσωπικά δεδομένα.
• Ποτέ να μη συμπληρώνουν ηλεκτρονικές φόρμες προσωπικών στοιχείων.
• Ποτέ και σε κανέναν να μην αποκαλύπτουν προσωπικά δεδομένα στο Διαδίκτυο για τους εαυτούς τους (συμπεριλαμβανομένων της ηλικίας και του φύλου) ή στοιχεία σχετικά με την οικογένεια (διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, διεύθυνση κατοικίας, αριθμό τηλεφώνου κ.λπ.).
• Να ενημερώσουν αμέσως έναν ενήλικα, εάν κάτι που συμβαίνει στο Διαδίκτυο κάνει κάποιο παιδί να νιώσει άβολα ή να φοβηθεί.
• Να διακόπτουν κάθε επικοινωνία με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, συζητήσεις με άμεσα μηνύματα ή συνομιλίες εάν κάποιος αρχίσει να κάνει ερωτήσεις ενοχλητικές, πολύ προσωπικές ή με σεξουαλικό υπονοούμενο.
• Κολλήστε τους οικογενειακούς κανόνες χρήσης του Διαδικτύου (βλέπε κεφάλαιο: Χρήση Οικογενειακών Κανόνων) κοντά στον υπολογιστή, ώστε να υπενθυμίζετε στα παιδιά να προστατεύουν το απόρρητό τους στο Διαδίκτυο.
Πώς μπορείτε να καταλάβετε εάν το παιδί σας έχει γίνει στόχος;
Πιθανόν το παιδί σας να είναι στόχος ενός κακόβουλου χρήστη εάν:
• Το παιδί σας ή ο έφηβος περνούν μεγάλο χρονικό διάστημα στο Διαδίκτυο. Τα περισσότερα παιδιά που είναι θύματα αγνώστων περνούν μεγάλο χρονικό διάστημα στο Διαδίκτυο, ιδίως σε δωμάτια συνομιλίας και ενδεχομένως να κλείνουν την πόρτα του δωματίου τους ή να κρατούν μυστική την εργασία τους στον υπολογιστή.
• Βρίσκετε πορνογραφικό υλικό στον οικογενειακό υπολογιστή. Οι κακόβουλοι χρήστες συχνά χρησιμοποιούν πορνογραφικό υλικό για να προσελκύσουν τα παιδιά. Μπορεί, για παράδειγμα, να παρέχουν στοιχεία όπως διαδικτυακές τοποθεσίες, φωτογραφίες και σεξουαλικά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ως έναν τρόπο έναρξης σεξουαλικής συζήτησης με τα υποψήφια θύματα. Μπορεί να χρησιμοποιήσουν φωτογραφίες παιδικής πορνογραφίας για να πείσουν το παιδί ότι είναι φυσιολογικό για τους ενήλικες να έχουν σεξουαλικές επαφές με παιδιά. Θα πρέπει να έχετε υπόψη ότι το παιδί σας ενδέχεται να κρύβει αρχεία ή δίσκους με πορνογραφικό υλικό, ιδίως εάν άλλα μέλη της οικογένειας χρησιμοποιούν τον υπολογιστή.
• Το παιδί σας ή ο έφηβος παίρνει τηλεφωνήματα από άτομα που δεν γνωρίζετε ή καλεί (ορισμένες φορές υπεραστικά) αριθμούς που δεν αναγνωρίζετε. Αφότου ο άγνωστος έρθει σε επαφή με το παιδί σας μέσω του Διαδικτύου, ίσως να προσπαθήσει να πείσει νεαρά άτομα να συμμετέχουν σε τηλεφωνικό σεξ ή να προσπαθήσει να κανονίσει μια πραγματική συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο. Εάν τα παιδιά διστάζουν να δώσουν το τηλέφωνο του σπιτιού τους, οι άγνωστοι δίνουν το δικό τους. Ορισμένοι διαθέτουν αριθμούς χωρίς χρέωση, ώστε τα υποψήφια θύματα να τους καλούν χωρίς να το γνωρίζουν οι γονείς τους. Άλλοι θα συμβουλέψουν τα παιδιά να καλέσουν με χρέωση του καλουμένου και τότε, χάρη στην αναγνώριση κλήσης, εκείνοι μπορούν εύκολα να βρουν τον αριθμό τηλεφώνου του παιδιού. Μην επιτρέπετε στο παιδί σας να συναντήσει κατά πρόσωπο κάποιον άγνωστο που γνώρισε στο Διαδίκτυο, χωρίς τη δική σας επίβλεψη.
• Το παιδί σας ή ο έφηβος παίρνει αλληλογραφία, δώρα ή πακέτα από κάποιον που δεν γνωρίζετε. Συνήθως οι κακόβουλοι χρήστες στέλνουν γράμματα, φωτογραφίες και δώρα στα υποψήφια θύματα. Μπορεί ακόμη να στείλουν και αεροπορικά/σιδηροδρομικά εισιτήρια, προκειμένου να παρασύρουν το παιδί ή τον έφηβο σε μία κατά πρόσωπο συνάντηση.
• Το παιδί σας ή ο έφηβος απομακρύνεται από την οικογένεια και τους φίλους ή σβήνει αμέσως την οθόνη του υπολογιστή ή αλλάζει την οθόνη, όταν κάποιος ενήλικος εισέρχεται στο δωμάτιο. Οι άγνωστοι με κακές προθέσεις καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες για να αποκόψουν τα παιδιά από την οικογένειά τους και συχνά τονίζουν τα μικρά προβλήματα στο σπίτι. Τα παιδιά που έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης συνήθως κλείνονται στον εαυτό τους και παθαίνουν κατάθλιψη.
• Το παιδί σας χρησιμοποιεί τον λογαριασμό Διαδικτύου κάποιου άλλου. Ακόμη και τα παιδιά που δεν έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο στο σπίτι, μπορεί να συναντήσουν κάποιον όταν συνδέονται στο Διαδίκτυο στο σπίτι ενός φίλου ή σε κάποιον άλλο δημόσιο χώρο, ακόμη και στη βιβλιοθήκη.
Ορισμένοι άγνωστοι δίνουν στα θύματά τους λογαριασμό Διαδικτύου ώστε να μπορούν να επικοινωνούν.
Τι μπορείτε να κάνετε εάν το παιδί σας γίνει στόχος;
Εάν το παιδί σας λαμβάνει σεξουαλικά ακατάλληλες φωτογραφίες από κάποια διαδικτυακή επαφή ή εάν λαμβάνει μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, άμεσα μηνύματα ή με κάποιον άλλο ηλεκτρονικό τρόπο, σεξουαλικά υπονοούμενα, καλέστε την αστυνομία ή την ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας SafeLine (211 9558450, report@safeline.gr), η οποία επικεντρώνεται στον εντοπισμό παράνομου περιεχομένου στο Διαδίκτυο. Αποθηκεύστε τυχόν στοιχεία, όπως διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, διευθύνσεις διαδικτυακών τοποθεσιών και μητρώα συνομιλιών.
• Ελέγξτε τον υπολογιστή σας για αρχεία με πορνογραφικό υλικό ή κάποιο τύπο σεξουαλικής επικοινωνίας -αυτά αποτελούν συνήθως προειδοποιητικές ενδείξεις.
• Παρακολουθήστε την πρόσβαση του παιδιού σας σε μέσα ζωντανής ηλεκτρονικής επικοινωνίας, όπως τα δωμάτια συνομιλιών, τα άμεσα μηνύματα και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Οι κακόβουλοι χρήστες συνήθως συναντούν τα υποψήφια θύματα σε δωμάτια συνομιλιών και, στη συνέχεια, επικοινωνούν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή άμεσων μηνυμάτων.


Παιδική πορνογραφία:
Είναι ευρέως γνωστό ότι η παιδική πορνογραφία είναι παράνομη και υπόκειται σε ποινικές κυρώσεις. Επιπλέον, υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην αντιμετώπιση της παιδικής πορνογραφίας από χώρα σε χώρα. Σε ορισμένες χώρες για παράδειγμα, ακόμη και η εν γνώσει κατοχή παιδικής πορνογραφίας είναι έγκλημα (όπως στην Ισπανία). Σύμφωνα με τη Σύμβαση για τα Διαδικτυακά Εγκλήματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, η παιδική πορνογραφία έχει τις εξής μορφές:
• Ένας ανήλικος που συμμετέχει σε σεξουαλική δραστηριότητα.
• Ένα άτομο που συμμετέχει σε σεξουαλική δραστηριότητα προσποιούμενο ότι είναι ανήλικο.
• Ρεαλιστικές εικόνες που αναπαριστούν έναν ανήλικο να συμμετέχει σε σεξουαλικές δραστηριότητες.
Τι σημαίνει ο όρος grooming;
Το grooming είναι η διαδικασία κατά την οποία κάποιοι προσποιούμενοι ότι είναι έφηβοι χρησιμοποιούν τα chat rooms για να προσελκύσουν παιδιά με σκοπό να τα εκμεταλλευθούν. Τα chat rooms φιλοξενούνται στο Διαδίκτυο και σε αυτά μπορεί να έχει πρόσβαση οποιοσδήποτε από οποιοδήποτε σημείο στον κόσμο. Συχνά, θεωρούνται από τα παιδιά ασφαλείς τόποι συνομιλίας στο Διαδίκτυο, τόσο εξαιτίας της δημόσιας φύσης της συζήτησης αλλά και της λανθασμένης εκτίμησης των παιδιών ότι διατηρείται η ανωνυμία τους.



Eπιστροφή στα περιεχόμενα